Afstanden die je je bijna niet kunt voorstellen
Het lijkt misschien duidelijk om het heelal gewoon te meten, maar dat is erg lastig. Het is al bijzonder hoeveel afstand het licht in een jaar aflegt: ongeveer negen biljoen kilometer.
Onze dichtstbijzijnde ster na de zon, Proxima Centauri, staat al vier lichtjaar van ons vandaan. Dat betekent dat het licht van deze ster er meer dan vier jaar over doet om de aarde te bereiken.
Zelfs onze Melkweg, waar de zon en de aarde in liggen, is zo groot dat het licht er meer dan honderdduizend jaar over doet om van de ene naar de andere kant te reizen.
En dat is nog maar een enkel sterrenstelsel, terwijl er miljarden andere sterrenstelsels in de ruimte zweven.
De schaal waarop je moet denken is zoveel groter dan binnen ons zonnestelsel, dat het bijna niet te bevatten is.
Het waarneembare heelal en zijn grenzen
Wetenschappers kunnen niet het hele universum zien. Er is een grens aan wat wij vanaf de aarde kunnen waarnemen. Alles wat verder ligt, is te ver weg; het licht heeft ons simpelweg nog niet bereikt. Dit deel noemen onderzoekers het waarneembare heelal. Deze ‘bel’ heeft volgens kenners een straal van ongeveer 46 miljard lichtjaar in iedere richting. Dat betekent dat het licht van sterren, sterrenstelsels en andere objecten binnen die afstand met telescopen waarneembaar is. De ruimte buiten die grens is onbekend. Misschien zijn daar nog miljarden sterren, maar zolang hun licht de aarde niet bereikt, kunnen wij daar geen informatie over vinden. Deze grens groeit steeds verder, omdat het heelal blijft uitdijen. Hierdoor schuiven verre sterren en stelsels steeds sneller bij ons vandaan.
Uitdijing en het raadsel van oneindigheid
Het meest bijzondere aan het universum is dat het steeds groter wordt. Sinds de oerknal, ongeveer 13,8 miljard jaar geleden, groeit het heelal. Dat komt door de uitdijing van ruimte. De afstand tussen sterrenstelsels wordt alsmaar groter, zelfs sneller dan het licht zich kan verplaatsen. Hierdoor kunnen delen van het heelal nooit in contact komen met de aarde. Veel onderzoekers denken dat het universum misschien zelfs oneindig groot is. Maar niemand weet het zeker. Kosmologen bestuderen deze groei en proberen met wiskunde en metingen meer te leren over de ware omvang van het universum. Toch blijft het onzeker of er ooit een echte grens komt, of dat de ruimte echt nooit ophoudt.
De rol van kosmologie bij het begrijpen van omvang
Zonder deze wetenschap zouden mensen weinig weten over wat er buiten het zonnestelsel gebeurt. Kosmologie maakt gebruik van sterrenkunde, natuurkunde en wiskunde om het heelal in kaart te brengen. Dankzij steeds betere telescopen en satellieten verzamelen onderzoekers gegevens over hoe sterren bewegen, hoe de melkweg in elkaar zit en hoe ver andere stelsels bij ons vandaan staan. Ze gebruiken deze informatie om modellen te maken van het universum en kunnen daarmee schatten hoe groot het is. Dit vakgebied levert niet alleen getallen op; het verandert ook de manier waarop mensen naar hun plek in het heelal kijken. Door onderzoek in de kosmologie begrijpen we dat mensen maar een klein deel zijn van een enorm geheel, waarvan het einde misschien nooit gevonden zal worden.
Vragen en antwoorden over hoe groot het heelal is
- Hoe lang heeft het licht uit het verste deel van het waarneembare heelal nodig om de aarde te bereiken?
Het licht uit het verste deel van het waarneembare heelal doet er ongeveer 13,8 miljard jaar over om de aarde te bereiken. Toch ligt deze rand op 46 miljard lichtjaar, doordat het universum in de tussentijd is uitgedijd.
- Waarom weet niemand zeker hoe groot het volledige heelal is?
Niemand weet precies hoe groot het hele universum is, omdat alleen het licht dat ons bereikt zichtbaar is. De ruimte verder weg is onzichtbaar voor onze telescopen en kan oneindig doorgaan.
- Wat wordt bedoeld met het waarneembare heelal?
Het waarneembare heelal is het deel van de ruimte waarvan het licht de aarde nu bereikt heeft. Alles wat buiten deze bol ligt, kunnen wij niet waarnemen omdat het licht te lang onderweg is.
- Groeit het universum nog steeds?
Het universum wordt steeds groter. Door de uitdijing groeit de afstand tussen sterren en sterrenstelsels elk moment, waardoor de kosmos steeds verder uitzet.
- Wat onderzoekt de kosmologie over het heelal?
Kosmologie bestudeert de oorsprong, de groei, de structuur en de omvang van het universum. Wetenschappers in dit vakgebied proberen te doorgronden hoe alles in het heelal zich ontwikkelt en hoe groot het geheel is.
