De venus atmosfeer is een van de meest extreme omgevingen in ons zonnestelsel. Terwijl Venus op het eerste gezicht op de aarde lijkt, is de werkelijkheid heel anders. De planeet is omhuld door een dik pakket gassen dat zorgt voor temperaturen van meer dan 460 graden Celsius. Dat is heter dan Mercurius, de planeet die het dichtstbij de zon staat. Wie meer wil weten over deze planeet, ontkomt niet aan de vraag: hoe kan een luchtlaag zo dodelijk zijn?
Een deken van koolstofdioxide en zwavelzuur
De dampkring van Venus bestaat voor ongeveer 96 procent uit koolstofdioxide. De rest bestaat grotendeels uit stikstof, met kleine hoeveelheden andere gassen. Die samenstelling klinkt misschien droog, maar de gevolgen zijn enorm. Koolstofdioxide houdt warmte vast, net zoals glas in een broeikas dat doet. Op Venus is dit broeikaseffect compleet uit de hand gelopen. Boven de dikke laag koolstofdioxide hangen wolken van zwavelzuur. Deze wolken reflecteren zonlicht, waardoor Venus vanuit de ruimte fel wit glimt. Maar ze beschermen de planeet niet tegen hitte. Ze houden de warmte juist gevangen. De druk op het oppervlak is ongeveer 92 keer zo hoog als op aarde. Dat is vergelijkbaar met de druk die je voelt op bijna een kilometer diepte in de oceaan. Geen enkel onbeschermd mens zou dat kunnen overleven.
Waarom Venus zo anders is dan de aarde
Vroeger dachten wetenschappers dat Venus misschien bewoonbaar was. De planeet heeft ongeveer dezelfde grootte als de aarde en bevindt zich op een vergelijkbare afstand van de zon. Toch is het verschil enorm. Op aarde zorgt de koolstofkringloop ervoor dat koolstofdioxide wordt opgenomen door planten en oceanen. Op Venus is er geen vloeibaar water en geen leven dat dit gas kan verwerken. Het gevolg is dat koolstofdioxide zich eeuwenlang heeft opgehoopt in de luchtlaag rondom de planeet. Dat heeft geleid tot een onomkeerbaar broeikaseffect. Dit maakt Venus een soort waarschuwing: zelfs een planeet op de juiste afstand van zijn ster kan onleefbaar worden als de omstandigheden verkeerd uitpakken.
Harde winden en een trage planeet
Opvallend genoeg draait Venus heel langzaam om zijn eigen as. Eén dag op Venus duurt langer dan een jaar op Venus. Toch waaien de winden in de bovenste lagen van de atmosfeer met snelheden tot 360 kilometer per uur. Dit fenomeen heet superrotatie. De winden draaien veel sneller dan de planeet zelf. Op het oppervlak zijn de winden rustig, maar door de enorme druk en hitte is het er nog steeds onleefbaar. De dikke gaslaag verdeelt de warmte zo goed over de planeet dat het verschil tussen dag en nacht nauwelijks meetbaar is. Ook de poolgebieden zijn bijna even heet als de evenaar. Dit maakt de omgeving van Venus opmerkelijk stabiel in temperatuur, maar op een manier die alles vernietigt wat er naartoe gestuurd wordt.
Ruimtemissies naar Venus en wat ze ontdekten
Meerdere ruimtesondes hebben geprobeerd Venus te bestuderen. De Sovjet-Unie stuurde in de jaren zeventig en tachtig de Venera-sondes naar de planeet. Deze toestellen overleefden het oppervlak slechts een paar uur voordat de hitte en druk hen vernietigden. Toch slaagden ze erin beelden en metingen te sturen. Recenter heeft de Europese ruimtevaartorganisatie met de Venus Express sonde de bovenste lagen van de omhulling van Venus onderzocht. Wetenschappers ontdekten daarbij sporen van fosfine in de wolken, een gas dat op aarde soms wordt geproduceerd door levende organismen. Of dit betekent dat er leven is in de wolken van Venus, is nog niet zeker. Het leidde wel tot veel nieuwe vragen en onderzoeken. Toekomstige missies, zoals de DAVINCI en VERITAS missies van NASA, zijn gepland om meer antwoorden te geven over het verleden en de huidige staat van de planeet.
Veelgestelde vragen
Hoe heet is het oppervlak van Venus?
Het oppervlak van Venus heeft een gemiddelde temperatuur van ongeveer 465 graden Celsius. Dat is heet genoeg om lood te laten smelten. De dikke laag koolstofdioxide in de atmosfeer houdt de warmte gevangen, waardoor de temperatuur dag en nacht vrijwel gelijk blijft.
Kan er leven bestaan in de atmosfeer van Venus?
Op het oppervlak van Venus is leven onmogelijk door de extreme hitte en druk. Sommige wetenschappers denken dat er theoretisch microben zouden kunnen bestaan in de koelere wolkenlagen op grote hoogte. De ontdekking van fosfine in die wolken wakkerde dit idee aan, maar er is nog geen bewijs gevonden voor leven op Venus.
Waarom is de atmosfeer van Venus zo anders dan die van de aarde?
De atmosfeer van Venus bestaat voor bijna 96 procent uit koolstofdioxide. Op aarde wordt dit gas opgenomen door planten en oceanen. Op Venus is er geen vloeibaar water of leven, waardoor koolstofdioxide zich heeft opgehoopt en een extreem broeikaseffect heeft veroorzaakt. Dit proces heeft de planeet veranderd in een onleefbare wereld.
Hoe dik is de atmosfeer van Venus vergeleken met die van de aarde?
De atmosfeer van Venus is veel dikker dan die van de aarde. De luchtdruk op het oppervlak van Venus is ongeveer 92 keer zo hoog als op aarde op zeeniveau. Dit komt door de enorme hoeveelheid koolstofdioxide die zich door de eeuwen heen heeft opgestapeld in de gaslaag rondom de planeet.
