Jupiter is de grootste planeet van ons zonnestelsel, met een doorsnee van 142.984 kilometer aan de evenaar. Om een idee te geven hoe groot Jupiter is: je kunt er meer dan 1.300 aardse planeten in kwijt. Dat maakt hem niet alleen de grootste, maar ook de zwaarste planeet van het zonnestelsel.
De afmetingen van Jupiter op een rij
De doorsnee van Jupiter bedraagt 142.984 kilometer aan de evenaar. Aan de polen is hij iets platter: daar meet hij 133.708 kilometer. Dat verschil bestaat omdat Jupiter zo snel ronddraait dat hij aan de evenaar een beetje uitpuilt. Een dag op Jupiter duurt namelijk maar 10 uur, wat voor een planeet van die omvang een indrukwekkende snelheid is.
Ter vergelijking: de doorsnee van de aarde is ongeveer 12.756 kilometer. Jupiter is dus ruim elf keer zo breed als onze planeet. Als je om de evenaar van Jupiter heen zou lopen, leg je een afstand af van bijna 450.000 kilometer.
Hoe zwaar is Jupiter?
De massa van Jupiter is 1,899 × 10²⁷ kilogram. Dat is 318 keer zo zwaar als de aarde. In gewone getallen: Jupiter weegt 1.898.000 miljard miljard ton. Alle andere planeten van het zonnestelsel samen zijn nog geen tweemaal zo zwaar als Jupiter. Zijn enorme massa zorgt voor een sterke zwaartekracht. Op het oppervlak van Jupiter zou je ruim 2,5 keer zo zwaar wegen als op aarde.
Hoe verhoudt Jupiter zich tot de zon?
De zon is uiteraard veel groter dan Jupiter, maar het verschil is misschien kleiner dan je denkt. De zon is ongeveer tien keer zo breed als Jupiter. Toch zou je meer dan duizend Jupiterplaneten nodig hebben om de zon te vullen. Jupiter is dus groot in vergelijking met de aarde en de andere planeten, maar klein vergeleken met de ster waar hij omheen draait.
Jupiter bevindt zich op een afstand van 778 miljoen kilometer van de zon. Dat is meer dan vijf keer de afstand tussen de aarde en de zon. Door die grote afstand duurt een jaar op Jupiter maar liefst 11,8 aardse jaren.
Wat maakt Jupiter zo bijzonder groot?
Jupiter is een zogenaamde gasreus. Hij heeft geen vast oppervlak zoals de aarde, maar bestaat voornamelijk uit waterstof en helium. Diep in zijn binnenste neemt de druk zo enorm toe dat de waterstof zich anders gaat gedragen, meer als een vloeistof of zelfs als een metaal. Pas helemaal in het midden zit waarschijnlijk een vaste kern, maar die is nog niet met zekerheid vastgesteld.
Doordat Jupiter zo groot is, trekt hij veel materie aan. Dat is ook de reden dat hij zo’n groot aantal manen heeft: 95 bekende manen, waaronder Ganymedes, die zelfs groter is dan de planeet Mercurius.
Bekende kenmerken van deze reuzenplaneet
Het meest herkenbare kenmerk van Jupiter is de Grote Rode Vlek. Dat is een enorme storm die al eeuwenlang woedt in de atmosfeer van de planeet. Deze storm is op zichzelf al groter dan de aarde. Onderzoekers volgen hem al honderden jaren en zien dat hij langzaam kleiner wordt, maar hij is nog altijd een van de opvallendste verschijnselen in ons zonnestelsel.
De atmosfeer van Jupiter bestaat uit lagen van wolken en gassen in verschillende kleuren, van oranje en bruin tot wit en rood. Die kleuren zijn zichtbaar via een goede telescoop, wat Jupiter ook voor amateur-astronomen een interessant object maakt om naar te kijken.
Snelle feiten over Jupiter
- Doorsnee aan de evenaar: 142.984 kilometer
- Doorsnee aan de polen: 133.708 kilometer
- Massa: 318 keer die van de aarde
- Afstand tot de zon: 778 miljoen kilometer
- Lengte van een dag: ongeveer 10 uur
- Lengte van een jaar: 11,8 aardse jaren
- Aantal bekende manen: 95
- Grootste maan: Ganymedes, groter dan Mercurius
De vijfde planeet vanaf de zon
Jupiter staat op de vijfde positie in ons zonnestelsel, geteld vanaf de zon. Daarmee staat hij voorbij de rotsachtige planeten Mars en de aarde, in het gedeelte van het zonnestelsel waar de gasreuzen zich bevinden. Samen met Saturnus, Uranus en Neptunus vormt hij de groep van grote planeten, maar Jupiter overtreft ze allemaal in grootte en gewicht.
Voor onderzoekers is Jupiter een fascinerende planeet, niet alleen vanwege zijn omvang, maar ook omdat hij mogelijk een beschermende rol speelt voor de binnenste planeten. Door zijn grote massa vangt hij met zijn zwaartekracht veel kometen en asteroïden op die anders richting de aarde zouden kunnen komen.
Veelgestelde vragen
Hoe groot is Jupiter vergeleken met de aarde?
Jupiter is ruim elf keer zo breed als de aarde. In volume past de aarde meer dan 1.300 keer in Jupiter. In massa is Jupiter 318 keer zo zwaar als de aarde.
Heeft Jupiter een vast oppervlak?
Nee, Jupiter heeft geen vast oppervlak. De planeet bestaat voornamelijk uit gas en vloeibare materie. Diep in het binnenste neemt de druk zo toe dat waterstof zich als een metaalachtige vloeistof gedraagt. Vermoedelijk zit er in het centrum een vaste kern, maar dat is nog niet met zekerheid bewezen.
Hoe groot is de Grote Rode Vlek op Jupiter?
De Grote Rode Vlek is een storm in de atmosfeer van Jupiter die al eeuwenlang actief is. Deze storm is groter dan de aarde. Hij wordt al honderden jaren gevolgd door wetenschappers en lijkt de afgelopen decennia langzaam kleiner te worden.
Hoe ver is Jupiter van de aarde verwijderd?
De afstand tussen Jupiter en de aarde wisselt, omdat beide planeten om de zon bewegen. De afstand varieert tussen ongeveer 590 miljoen en 970 miljoen kilometer, afhankelijk van de positie van beide planeten in hun baan.
