Planeten: alle acht op een rij, met volgorde, cijfers en wat een planeet is

Het zonnestelsel heeft acht planeten. Vanaf de zon zijn dat Mercurius, Venus, Aarde, Mars, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Pluto hoort daar sinds augustus 2006 niet meer bij: de Internationale Astronomische Unie besloot toen dat Pluto een dwergplaneet is. Hieronder staan de acht planeten op volgorde, een tabel met hun belangrijkste cijfers uit één bron met datum, wat een planeet eigenlijk tot planeet maakt, en welke je zelf aan de hemel kunt zien.

Het gaat hier over de planeten rond de zon. Over planeten bij andere sterren gaat planeten in de Melkweg.

De acht planeten in volgorde vanaf de zon

1. Mercurius, de kleinste en de planeet het dichtst bij de zon
2. Venus
3. Aarde
4. Mars
5. Jupiter, de grootste
6. Saturnus
7. Uranus
8. Neptunus, de verste

De volgorde onthouden lukt met een ezelsbruggetje: Mijn Vader At Meestal Jonge Sla Uit Nood. De eerste letter van elk woord is de eerste letter van een planeet. De oudere versie, van voor 2006, eindigde op “Uit Negen Potten”: de P stond voor Pluto. Een uitgebreidere uitleg over de volgorde staat in planeten op volgorde: van Mercurius tot Neptunus.

Alle planeten in cijfers

Cijfers over planeten verschillen per website, omdat ze worden afgerond of iets anders meten. De tabel hieronder komt in zijn geheel uit de Planetary Fact Sheet van NASA, bijgewerkt op 18 maart 2025. De afstand is de gemiddelde afstand tot de zon. Een dag is hier de tijd van zonsopkomst tot zonsopkomst, en het aantal manen is de stand van die tabel op die datum.

Twee dingen vallen op. Venus is met 464 °C gemiddeld de heetste planeet, niet Mercurius, die dichter bij de zon staat. En niet alleen Saturnus heeft ringen: volgens dezelfde tabel hebben alle vier de buitenste planeten een ringsysteem.

Wat maakt iets een planeet?

De definitie die nu geldt, kwam er in augustus 2006, op de algemene vergadering van de Internationale Astronomische Unie (IAU) in Praag. Een planeet is sindsdien een hemellichaam dat aan drie voorwaarden voldoet:

1. Het draait in een baan om de zon.
2. Het heeft zoveel massa dat het door zijn eigen zwaartekracht (vrijwel) bolvormig is geworden.
3. Het heeft de omgeving van zijn baan “opgeruimd”.

De acht planeten voldoen aan alle drie. Pluto voldoet aan de eerste twee, maar niet aan de derde. Volgens de uitleg van de Nederlandse Onderzoekschool voor Astronomie hoort Pluto bij een zeer grote familie van ijsdwergen in de Kuipergordel, en is hij niet groot genoeg om met zijn zwaartekracht zijn eigen baangebied schoon te vegen. Met een diameter van 2.376 km, volgens dezelfde NASA-tabel, is hij ook veel kleiner dan Mercurius.

Wat er verder gebeurde, staat in het verhaal van Pluto, van planeet tot dwergplaneet en in hoeveel planeten er in het zonnestelsel zijn.

Dwergplaneten

Wat aan de eerste twee voorwaarden voldoet maar niet aan de derde, heet sinds 2006 een dwergplaneet. In het nieuwsbericht van de onderzoekschool over het besluit worden Pluto, de planetoïde Ceres en het object 2003 UB313 genoemd.

Is er een negende planeet?

In januari 2016 publiceerden Konstantin Batygin en Mike Brown van Caltech berekeningen die wijzen op een grote planeet ver voorbij Neptunus, met ongeveer tien keer de massa van de aarde. Die planeet volgde uit modellen en was toen niet waargenomen. Meer daarover staat in wat is planeet negen.

De planeten in het kort

De vier binnenste planeten zijn klein en bestaan voornamelijk uit rots. De vier buitenste zijn veel groter: de kleinste daarvan, Neptunus, heeft een diameter van 49.528 km, de aarde 12.756 km. Jupiter is een gasreus.

Mercurius

De kleinste planeet van het zonnestelsel, met een diameter van 4.879 km. Een jaar duurt er 88,0 dagen, maar een dag van zonsopkomst tot zonsopkomst 4.222,6 uur. Mercurius heeft geen manen.

Venus

Ongeveer even groot als de aarde (12.104 tegen 12.756 km), maar met een gemiddelde temperatuur van 464 °C de heetste planeet van het zonnestelsel. Ook Venus heeft geen manen.

Aarde

De derde planeet, op gemiddeld 149,6 miljoen km van de zon, met één maan. Hoe de aarde er van buitenaf uitziet, staat in de aarde vanuit de ruimte.

Mars

Met 6.792 km de op een na kleinste planeet, met een dag van 24,7 uur, bijna even lang als die op aarde. Een jaar duurt er 687,0 dagen. Mars heeft twee manen.

Jupiter

De grootste planeet, met een diameter van 142.984 km en de kortste dag van alle planeten: 9,9 uur. De NASA-tabel telt 95 manen van Jupiter.

Saturnus

Een ringsysteem, en volgens de NASA-tabel van maart 2025 de meeste manen: 274. Meer daarover staat in manen van Saturnus.

Uranus

De zevende planeet, op gemiddeld 2.867,0 miljoen km van de zon. Een rondje om de zon duurt 30.589 dagen. Uranus heeft 28 manen en een ringsysteem.

Neptunus

De verste planeet, op gemiddeld 4.515,0 miljoen km van de zon, met een gemiddelde temperatuur van -200 °C en 16 manen. Een jaar op Neptunus duurt 59.800 dagen.

Hoe groot is het zonnestelsel echt?

Afstanden in miljoenen kilometers zeggen weinig. Museon-Omniversum maakte er een wandelpad van, waarbij elke meter 5 miljoen kilometer is. De aarde staat dan op 33 meter van de zon, Neptunus op 1.000 meter. Op dezelfde schaal is de zon een bolletje van 46,47 millimeter, Jupiter 4,67 millimeter en de aarde 0,43 millimeter. Hoe leeg de ruimte daartussen is, staat in het zonnestelsel op schaal, en het grotere geheel in alles over het zonnestelsel.

Welke planeten kun je zelf zien?

Tijdens de planetenparade van januari 2025 schreef VRT NWS dat Mars, Jupiter, Venus en Saturnus met het blote oog te zien waren. Voor Uranus was een verrekijker nodig, voor Neptunus een telescoop. Mercurius en Venus, de twee binnenplaneten, zijn alleen als avond- of ochtendster te zien. Een buitenplaneet zie je het best rond de oppositie: dan staat hij de hele nacht aan de hemel.

Welke planeten op dit moment te zien zijn, verschilt per periode. Kijk daarvoor bij welke planeten nu zichtbaar zijn of de stand van de planeten.

Staan de planeten ooit echt op een rij?

Bij een planetenparade, zoals in januari 2025, vormen meerdere planeten voor wie vanaf de aarde kijkt een soort lijn aan de hemel. Het is dus een beeld zoals je het vanaf de aarde ziet. In de ruimte staan de planeten ver uit elkaar, zoals de afstanden tot de zon in de tabel laten zien.

Lees ook: Welke planeten zijn er? Overzicht van alle planeten in ons zonnestelsel

Lees ook: Waarom zijn planeten rond? De kracht achter die bolvorm

Lees ook: Sterren en planeten: alles wat je moet weten over ons zonnestelsel en het heelal

Lees ook: Planeten namen: waar komen ze vandaan en wat betekenen ze?

Laatst gecontroleerd op 25 oktober 2026.