De heetste planeet van ons zonnestelsel is Venus, niet Mercurius. Hoewel Mercurius het dichtst bij de zon staat, bereikt Venus oppervlaktetemperaturen van gemiddeld ongeveer 465 graden Celsius. Dat is heet genoeg om lood te laten smelten, dag en nacht, aan de dag- én nachtzijde van de planeet.
Waarom Venus en niet Mercurius?
De reden dat Venus de heetste planeet in het zonnestelsel is, heeft alles te maken met haar atmosfeer. Venus heeft de dichtste atmosfeer van alle planeten in ons zonnestelsel. Die atmosfeer bestaat voor meer dan 96 procent uit koolstofdioxide, een sterk broeikasgas. Zonlicht dringt door de atmosfeer heen, verwarmt het oppervlak, en de warmte kan vervolgens nauwelijks meer ontsnappen. Dit noem je het broeikaseffect, en op Venus werkt het op extreme schaal.
Mercurius heeft vrijwel geen atmosfeer. Daardoor warmt de kant die naar de zon is gericht sterk op, soms tot zo’n 430 graden Celsius, maar de nachtzijde koelt razendsnel af tot ongeveer min 180 graden Celsius. Gemiddeld is Mercurius dus veel kouder dan Venus. Venus kent dat verschil niet: de dikke atmosfeer verdeelt de warmte over de hele planeet, zodat het overal even snikheet is.
De atmosfeer van Venus: een extreme broeikas
Boven het oppervlak hangen dikke wolkenlagen van zwavelzuur. Die wolken reflecteren een groot deel van het zonlicht terug de ruimte in, waardoor Venus er van buitenaf erg helder uitziet. Toch houdt diezelfde atmosfeer de warmte die wél binnenkomt gevangen. De oppervlaktedruk op Venus is bovendien ongeveer 92 keer zo hoog als op aarde. Dat is vergelijkbaar met de druk op een kilometer diepte in een oceaan op aarde.
De combinatie van hoge temperatuur, extreme druk en bijtende zwavelzuurwolken maakt Venus een van de meest vijandige omgevingen in het zonnestelsel. Ruimtesondes die op het oppervlak zijn geland, hielden het hooguit een paar uur vol voordat ze werden vernietigd.
Hoe heet is Venus precies?
De gemiddelde oppervlaktetemperatuur op Venus ligt rond de 465 graden Celsius. Pieken kunnen oplopen tot ongeveer 500 graden Celsius op bepaalde plekken op het oppervlak. Ter vergelijking:
- Venus: gemiddeld circa 465 °C (oppervlak)
- Mercurius: gemiddeld circa 167 °C (over het gehele oppervlak, dag en nacht)
- Aarde: gemiddeld circa 15 °C
- Mars: gemiddeld circa min 60 °C
Dit maakt Venus niet alleen de heetste planeet van het zonnestelsel, maar ook een goed voorbeeld van wat een doorgeslagen broeikaseffect kan doen met een planeet.
Een dag op Venus duurt langer dan een jaar
Naast de extreme hitte heeft Venus nog een bijzonderheid. De planeet draait zo langzaam om haar eigen as dat één dag op Venus (van zonsopgang tot zonsopgang) langer duurt dan één jaar op Venus. Bovendien draait Venus in de tegenovergestelde richting van de meeste andere planeten. Als je op Venus zou staan, zou de zon in het westen opkomen en in het oosten ondergaan. Dit heeft geen invloed op de temperatuur, want door de dikke atmosfeer merk je van de dag-nacht-cyclus weinig op het oppervlak.
De heetste planeet van ons zonnestelsel is dus niet de planeet die het dichtst bij de zon staat, maar de planeet met de krachtigste atmosfeer. Venus laat zien hoe een broeikaseffect een planeet volledig kan overnemen. Het is een fascinerend en tegelijk waarschuwend voorbeeld van planetaire klimaatdynamiek op zijn extremst.
