Er zijn zoveel fascinerende weetjes over planeten dat je ze nauwelijks allemaal kunt bijhouden. Ons zonnestelsel telt acht planeten, maar elk daarvan heeft eigenschappen die zo bizar zijn dat ze bijna ongeloofwaardig klinken. Van planeten die achterstevoren draaien tot werelden met diamanten regen: hier zijn de meest opvallende feiten op een rij.
Weetjes over planeten: de meest verrassende feiten
Jupiter is de grootste planeet in ons zonnestelsel en bevat meer massa dan alle andere planeten bij elkaar. De beroemde Grote Rode Vlek op Jupiter is een storm die al minstens 350 jaar woedt. Die storm is groter dan de gehele aarde.
Saturnus is de enige planeet in ons zonnestelsel die lichter is dan water. Als je een bad zou kunnen vullen met genoeg water, zou Saturnus er gewoon in drijven. De ringen van Saturnus bestaan grotendeels uit ijsdeeltjes en rotsblokken, en zijn op sommige plekken maar een kilometer dik, terwijl ze honderdduizenden kilometers breed zijn.
Mercurius is de kleinste planeet en de dichtstbijzijnde bij de zon, maar toch niet de heetste. Die eer gaat naar Venus. Omdat Mercurius vrijwel geen atmosfeer heeft, houdt hij geen warmte vast. Op Venus zorgt een dik pakket wolken en een extreem broeikaseffect voor temperaturen van rond de 465 graden Celsius, dag én nacht.
Planeten die er compleet anders uitzien dan je denkt
Venus draait achterstevoren vergeleken met de meeste andere planeten. Als je op Venus zou staan, zou de zon in het westen opgaan en in het oosten ondergaan. Daarnaast duurt een dag op Venus langer dan een jaar op Venus: de planeet draait zo langzaam om zijn eigen as dat hij eerder een ronde om de zon maakt.
Uranus heeft een uitzonderlijk gekantelde as van bijna 98 graden. Dat betekent dat de planeet eigenlijk op zijn zij door de ruimte rolt. Wetenschappers vermoeden dat een botsing met een groot object miljarden jaren geleden hiervan de oorzaak is.
Neptunus heeft de sterkste winden van alle planeten in ons zonnestelsel. De windsnelheden kunnen oplopen tot ruim 2.000 kilometer per uur, terwijl de planeet zich op een enorme afstand van de zon bevindt en dus weinig zonneënergie ontvangt. Waar die energie vandaan komt, is nog altijd niet volledig begrepen.
Bijzondere feiten over de aarde vergeleken met andere planeten
De aarde is de enige planeet in ons zonnestelsel waarvan we zeker weten dat er leven op bestaat. Wat minder bekend is: de aarde bevat slechts 0,0003% van de totale massa van het zonnestelsel. De 7,7 miljard mensen op aarde vertegenwoordigen maar 0,00000000005% van die massa. De zon domineert het zonnestelsel volledig en bevat meer dan 99% van alle massa.
De aarde is ook de enige planeet met grote hoeveelheden vloeibaar water aan het oppervlak. Die combinatie van afstand tot de zon, atmosfeer en vloeibaar water maakt de aarde uitzonderlijk zelfs op kosmische schaal.
Vreemde weersverschijnselen op andere planeten
Op Neptunus en Uranus regent het vermoedelijk diamanten. Door de enorme druk diep in de atmosfeer worden koolstofatomen samengeperst tot diamantkristallen, die dan naar de kern van de planeet zakken. Dit klinkt fantastisch, maar is gebaseerd op serieus wetenschappelijk onderzoek.
Mars heeft het hoogste vulkaan van het zonnestelsel: Olympus Mons. Deze vulkaan is ruim 21 kilometer hoog, bijna drie keer zo hoog als de Mount Everest. De basis is zo breed dat je de rand ervan niet eens kunt zien als je er middenop staat, omdat de planeet zelf in de weg staat.
Op Mars duurt een dag ongeveer 24 uur en 37 minuten, vrijwel hetzelfde als op aarde. Een jaar op Mars duurt echter bijna twee aardse jaren, omdat Mars verder van de zon staat en dus een langere baan aflegt.
Minder bekende planetaire weetjes
- Mercurius heeft geen manen. Hetzelfde geldt voor Venus.
- Jupiter heeft meer dan 90 bekende manen, waarvan Ganymede de grootste is. Die maan is groter dan de planeet Mercurius.
- Saturnus heeft ook tientallen manen. Titan, de grootste, heeft een dikke atmosfeer en meren van vloeibaar methaan.
- Een jaar op Neptunus duurt ongeveer 165 aardse jaren. Neptunus heeft na zijn ontdekking in 1846 pas in 2011 voor het eerst een volledige baan om de zon afgerond.
- De planeet Mercurius krimpt nog steeds. Door afkoeling van de kern trekt de planeet langzaam samen, wat zorgt voor grote kliffen aan het oppervlak.
- Venus is bijna even groot als de aarde, maar verder zijn de twee planeten zo goed als tegengesteld aan elkaar qua omstandigheden.
Hoe groot zijn de planeten eigenlijk?
Om de grootte van planeten te begrijpen, helpt een simpele vergelijking. Als de aarde zo groot zou zijn als een knikker, dan zou Jupiter de grootte hebben van een voetbal. De zon op die schaal zou dan een bal zijn van ruim twee meter doorsnede. Neptunus en Uranus zijn allebei zo’n vier keer zo groot als de aarde, terwijl Saturnus en Jupiter een heel andere klasse vormen.
| Planeet | Diameter (km) | Bijzonderheid |
|---|---|---|
| Mercurius | 4.880 | Kleinste planeet, geen maan |
| Venus | 12.104 | Heetste planeet, draait achterstevoren |
| Aarde | 12.742 | Enige planeet met bekend leven |
| Mars | 6.779 | Hoogste vulkaan van het zonnestelsel |
| Jupiter | 139.820 | Grootste planeet, storm van 350 jaar |
| Saturnus | 116.460 | Drijft op water, spectaculaire ringen |
| Uranus | 50.724 | Rolt op zijn zij door de ruimte |
| Neptunus | 49.244 | Sterkste winden, diamantenregen |
De weetjes over planeten laten zien hoe ongelooflijk gevarieerd ons zonnestelsel is. Elke planeet heeft zijn eigen, unieke eigenschappen die de aarde er soms bijna saai bij laten lijken. Maar juist die combinatie van omstandigheden maakt de aarde zo bijzonder: op geen enkele andere planeet in ons zonnestelsel zijn de omstandigheden zo gunstig voor leven als hier.
