De maan is oranje omdat het maanlicht een lange weg door de atmosfeer aflegt voordat het jouw ogen bereikt. Dat gebeurt vooral als de maan laag aan de hemel staat, vlak na opkomst of vlak voor ondergang. Hoe lager de maan, hoe langer het licht door de lucht reist, en hoe oranjerooder de kleur wordt.
Waarom de maan oranje kleurt: Rayleigh-verstrooiing
Zonlicht (en ook maanlicht, want de maan weerkaatst zonlicht) bestaat uit alle kleuren van de regenboog. Blauw licht heeft een korte golflengte en wordt door de atmosfeer sterk verspreid, oftewel verstrooid. Rood en oranje licht hebben een langere golflengte en worden veel minder verstrooid, zodat die kleuren rechtdoor reizen.
Als de maan hoog aan de hemel staat, reist het licht maar een relatief kort stukje door de atmosfeer. Dan komt ook het blauwe deel gewoon bij je aan, en ziet de maan witgeel uit. Staat de maan laag, dan legt het licht een veel grotere afstand af door de dikke onderste lagen van de atmosfeer. Het blauwe licht wordt onderweg verstrooid en verdwijnt als het ware uit het beeld. Wat overblijft, is het rode en oranje deel. Zo krijg je die warme, diepe kleur die je vaak ziet bij een maansopkomst boven de horizon.
Dit verschijnsel heet Rayleigh-verstrooiing, vernoemd naar de Britse natuurkundige Lord Rayleigh. Het is hetzelfde principe dat de lucht overdag blauw maakt en zonsondergangen rood en oranje kleurt.
Hoe lager de maan, hoe dieper de kleur
Je kunt het zelf goed zien: zodra de maan net boven de horizon uitkomt, is de oranje of rode kleur het sterkst. Stijgt de maan hoger aan de hemel, dan wordt hij geleidelijk geler en uiteindelijk bijna wit. Die kleurverandering vindt al binnen een paar minuten na opkomst plaats, omdat de maan snel een grotere hoek ten opzichte van de horizon inneemt.
De kleur is ook niet elke avond even intens. Stof, rook en luchtvervuiling in de atmosfeer versterken het effect. Na een grote bosbrand of vulkaanuitbarsting elders op de wereld kan de maan opvallend rood of zelfs koperkleurig lijken, omdat er extra deeltjes in de lucht hangen die het kortgolvige blauwe licht nog harder verstrooien.
Heeft de maan zelf een kleur?
De maan zelf is grijs. Het maanoppervlak bestaat uit gesteente en stof dat van nature weinig kleur heeft. De warme tinten die je ziet, zijn volledig een effect van de aardse atmosfeer. Buiten de atmosfeer, zoals astronauten zien vanaf de ruimte, is de maan dan ook gewoon grijs.
Kortom: als je de maan oranje ziet, kijk je in feite naar een schilderij dat de atmosfeer van de aarde schildert. De maan is er zelf maar weinig verantwoordelijk voor.
