De maan is rood omdat het maanlicht door een dikke laag van de aardatmosfeer reist voordat het jouw ogen bereikt. Die atmosfeer filtert blauw licht eruit en laat rood en oranje licht juist door. Hoe dikker de laag lucht die het licht moet doorkruisen, hoe roder de maan lijkt.
Waarom is de maan rood: het effect van de atmosfeer
Zonlicht bestaat uit alle kleuren van het spectrum. Blauw licht heeft een korte golflengte en wordt snel verstrooid door luchtmoleculen. Rood licht heeft een langere golflengte en komt daar veel beter doorheen. Dit principe heet Rayleigh-verstrooiing, hetzelfde effect dat de lucht overdag blauw kleurt en zonsondergangen oranje en rood maakt.
Als de maan laag aan de hemel staat, reist het maanlicht schuin door de atmosfeer. De weg door die luchtlaag is dan veel langer dan wanneer de maan recht boven je staat. Al het blauw wordt onderweg verstrooid, en wat overblijft is rood en oranje licht. Vandaar de typische rode of roestkleurige gloed die je ziet wanneer de maan net opkomt of bijna ondergaat.
Bij een maansverduistering wordt de maan extra rood
De meest opvallende rode maan zie je tijdens een totale maansverduistering. Dan schuift de aarde precies tussen de zon en de maan in. Direct zonlicht bereikt de maan dan niet meer, maar de aardatmosfeer buigt een klein beetje licht om naar de maan toe. Dat omgebogen licht is, om dezelfde reden als hierboven, bijna volledig rood en oranje.
Het resultaat is een dieprode maan, ook wel bloedmaan genoemd. Hoe rood de maan precies wordt, hangt af van wat er op dat moment in de aardse atmosfeer zit. Na een grote vulkaanuitbarsting zit er veel stof en as in de lucht, wat de maan nog donkerder en roder maakt. Bij een schone atmosfeer is de kleur eerder oranje of koperachtig.
Rook, stof en smog als extra oorzaak
Je hoeft geen maansverduistering te hebben om een rode maan te zien. Grote bosbranden, vulkaanuitbarstingen of zandstormen gooien fijnstof en deeltjes hoog in de lucht. Die deeltjes verstroooien blauw licht nog sterker dan gewone luchtmoleculen dat doen. Het gevolg is dat de maan soms opmerkelijk rood of oranje kleurt, ook wanneer hij al redelijk hoog aan de hemel staat. Dat is ook de reden waarom je na een zomerse periode met bosbranden in Zuid-Europa of Noord-Amerika vaker een opvallend rode maan ziet boven Nederland en België.
Hoe roder de maan, wat zegt dat over de lucht?
De intensiteit van de rode kleur vertelt je iets over de toestand van de atmosfeer. Een lichtoranje maan die laag staat is heel normaal en zegt weinig. Maar als de maan ook hoog aan de hemel duidelijk rood of vuurrood kleurt, is er waarschijnlijk extra stof, rook of vochtige lucht in de atmosfeer aanwezig. Dat is overigens ook waarom een rode maan vroeger als voorteken werd gezien, het kon inderdaad betekenen dat er iets bijzonders in de lucht hing, letterlijk.
Een rode maan is dus altijd het gevolg van licht dat door een extra dikke of vervuilde laag atmosfeer reist. Of dat nu een lage stand aan de hemel is, een maansverduistering of rook van verre bosbranden, het principe is steeds hetzelfde: rood licht wint het van blauw zodra de weg door de lucht lang genoeg is.
