De maan is geel omdat zonlicht door de atmosfeer van de aarde wordt gefilterd. Blauw licht wordt daarbij weggestrooid, waardoor alleen de warmere kleuren, zoals geel, oranje en rood, overblijven. Hoe lager de maan aan de hemel staat, hoe sterker dat effect en hoe geler de maan eruitziet.
Waarom is de maan geel: de rol van de atmosfeer
De maan heeft zelf geen eigen licht. Wat je ziet, is zonlicht dat door de maan wordt weerkaatst. Dat weerkaatste licht moet daarna door de atmosfeer van de aarde heen reizen voordat het jouw ogen bereikt. En precies in die atmosfeer gebeurt iets bijzonders: lichtverstrooiing.
Licht bestaat uit verschillende kleuren, elk met een eigen golflengte. Blauw licht heeft een korte golflengte en wordt makkelijk verstrooid door de kleine deeltjes en gasmoleculen in de lucht. Rood en geel licht hebben een langere golflengte en gaan veel gemakkelijker rechtdoor. Als de maan laag aan de hemel staat, legt het licht een langere weg door de atmosfeer af. Daardoor wordt er meer blauw weggestrooid en kom jij veel meer geel, oranje en rood licht te zien.
Hoe lager de maan, hoe geler
Wanneer de maan hoog aan de hemel staat, is de weg door de atmosfeer kort. Het licht wordt dan maar weinig gefilterd en de maan lijkt wit of lichtgeel. Staat de maan vlak boven de horizon, dan is die weg vele malen langer. Het filter-effect is op dat moment op zijn sterkst, en de maan krijgt een diepe gele of zelfs oranje gloed.
Dit is precies hetzelfde mechanisme dat zorgt voor een rode zonsondergang. Bij een lage zonnestand legt ook het zonlicht een lange weg door de atmosfeer af, met hetzelfde resultaat: de warme kleuren winnen het van het blauw.
Andere oorzaken van een gele maan
De atmosferische verstrooiing is de belangrijkste reden, maar er zijn ook andere factoren die de kleur van de maan beïnvloeden.
- Luchtvervuiling en stof: Fijnstof, rook of woestijnzand in de lucht versterken het filter-effect. Na een grote bosbrand of een zandstuif kan de maan nog dieper geel of zelfs oranje worden.
- Vochtigheid: Veel vocht in de lucht verstrooit licht anders dan droge lucht. Bij hoge luchtvochtigheid kan de maan een iets warmere tint krijgen.
- Bewolking: Dunne sluierwolken kunnen het maanlicht een geelachtige of melkwitte waas geven, afhankelijk van de dikte en samenstelling van de wolk.
Is de maan echt geel, of is het een illusie?
Strikt genomen is de gele kleur een effect van de atmosfeer, niet van de maan zelf. Als je buiten de aardse dampkring zou zijn, zou de maan er grijs en mat uitzien. De gele kleur is dus echt wat je ziet, maar het is het resultaat van de weg die het licht aflegt, niet van de maan zelf.
Hoe hoger de maan stijgt, hoe meer de gele tint verdwijnt. Halverwege de hemel ziet de maan er al een stuk witter uit dan vlak boven de horizon. Dat zijn geen twee verschillende manen, maar gewoon hetzelfde licht dat een kortere of langere weg door de lucht aflegt.
Zie je de maan een volgende keer gloeien in een diepe gele kleur, dan is dat dus de atmosfeer die zijn werk doet: blauw licht wegfilteren en alleen de warmste tinten doorlaten. Hoe dichter bij de horizon, hoe spectaculairder dat effect.
