Een astronaut in de ruimte leeft in een omgeving die op bijna geen enkel vlak lijkt op het leven op aarde. Er is geen zwaartekracht, de dag-nachtcyclus werkt anders en zelfs eten en drinken vraagt een heel andere aanpak. Hieronder lees je precies hoe dat dagelijkse leven eruitziet, van het ontbijt tot het slapen gaan.
Eten en drinken zonder zwaartekracht
Eten in de ruimte is een van de meest gestelde vragen over het leven als astronaut in de ruimte, en dat is niet voor niets. Zonder zwaartekracht drijft alles weg zodra je het loslaat. Kruimels, druppels en losse stukjes voedsel worden een probleem: ze kunnen in de apparatuur terechtkomen of in je luchtwegen. Daarom is ruimtevoedsel vaak vacuümverpakt, gevriesdroogd of in zakjes verpakt.
Astronauten eten van speciaal ontworpen borden en bakjes die vastgezet worden. Lepels werken redelijk goed, omdat vochtig voedsel enigszins aan het bestek blijft kleven. Droog, kruimelig voedsel zoals gewone crackers wordt zoveel mogelijk vermeden. In plaats daarvan zijn er tortilla’s populair als vervanger voor brood, omdat die geen losse kruimels geven.
Drinken gaat via een rietje of een speciale afgesloten fles. Een open glas gebruiken is onmogelijk: het water vormt een zwevende bol die alle kanten op drijft. Astronauten leren al vroeg in hun training hoe ze veilig kunnen eten en drinken in gewichtsloosheid.
Een dag in het leven van een astronaut in de ruimte
Op het internationale ruimtestation ISS begint de dag op een vast tijdstip, vaak rond 6.00 uur GMT. De dag is strak gepland, want elke minuut van een ruimtemissie kost enorm veel geld en voorbereiding. Een typische dag ziet er als volgt uit:
- Ochtend: persoonlijke hygiëne, ontbijt en dagplanning met het controleteam op aarde.
- Werkblokken: wetenschappelijke experimenten uitvoeren, onderhoud aan het station doen of ruimtewandelingen voorbereiden.
- Middag: een korte lunchpauze, waarna het werk doorgaat.
- Sport: minstens twee uur per dag bewegen is verplicht. Zonder zwaartekracht verzwakken spieren en botten snel, en dat tegengaan vraagt dagelijkse inspanning.
- Avond: avondeten, vrije tijd en contact met familie op aarde.
- Nacht: slapen in een slaapzak die vastgemaakt zit aan de wand, zodat je niet door het station zweeft.
Ontspanning en vrije tijd
Astronauten hebben ook vrije tijd, al is die beperkt. Ze lezen, luisteren naar muziek, fotograferen de aarde door de koepelramen of bellen met vrienden en familie. Het uitzicht vanuit het ISS is een van de meest genoemde hoogtepunten: de aarde zien vanuit de ruimte is een ervaring die astronauten beschrijven als overweldigend en moeilijk in woorden te vatten.
Kinderen stellen astronauten vaak vragen over hoe ze hun tijd doorbrengen. Naast werken is er dus zeker ruimte voor persoonlijke momenten, al vraagt het leven in zo’n kleine, gesloten omgeving aanpassing.
Lichamelijke gevolgen van leven in de ruimte
Het menselijk lichaam is niet gemaakt voor gewichtsloosheid. Na een verblijf van een paar maanden in de ruimte merken astronauten duidelijke veranderingen. Spieren worden zwakker omdat ze nauwelijks weerstand hoeven te leveren. Botten verliezen dichtheid, vergelijkbaar met versnelde osteoporose. Bloed en vocht in het lichaam verschuiven naar het hoofd, waardoor het gezicht opzwelt en de benen dunner lijken.
Daarom is sport zo belangrijk. Op het ISS staan een loopband, een hometrainer en een krachtapparaat. Astronauten zijn vastgemaakt met riemen tijdens het sporten, anders drijven ze gewoon weg. Na terugkomst op aarde duurt het weken tot maanden voordat het lichaam weer volledig hersteld is.
Hygiëne in de ruimte
Een douche bestaat niet op het ISS. Astronauten wassen zich met vochtige doekjes en speciale zeep die niet afgespoeld hoeft te worden. Hetzelfde geldt voor shampoo: alles is droog of foam-gebaseerd. Tandenpoetsen werkt bijna hetzelfde als op aarde, alleen spuug je het tandpasta-mengsel niet uit in een wasbak maar swallow je het of verwijder je het met een doekje.
Toiletgebruik vereist een speciaal vacuümsysteem dat urine en ontlasting direct wegzuigt. Urine wordt op het ISS zelfs gerecycled tot drinkwater, een techniek die noodzakelijk is op lange missies waar aanvoer van buitenaf niet mogelijk is.
Het leven als astronaut in de ruimte is een combinatie van wetenschappelijk werk, strenge fysieke training en praktische aanpassingen aan een omgeving die het menselijk lichaam voor uitdagingen stelt. Het vraagt voorbereiding, discipline en aanpassingsvermogen, maar biedt tegelijkertijd een ervaring die maar heel weinig mensen ooit meemaken.
