De maan is minstens 4,46 miljard jaar oud. Dat is het meest recente en nauwkeurigste antwoord op de vraag hoe oud de maan is. Nieuw onderzoek uit 2023 liet zien dat de maan zelfs zo’n 40 miljoen jaar ouder is dan wetenschappers daarvoor aannam.
Ter vergelijking: de aarde zelf is ongeveer 4,54 miljard jaar oud. De maan is dus bijna net zo oud als de planeet waar ze omheen draait. Dat is geen toeval, want de maan is hoogstwaarschijnlijk ontstaan uit de aarde zelf.
Hoe oud is de maan precies?
De meest geaccepteerde schatting is 4,46 miljard jaar. Onderzoekers kwamen tot deze leeftijd door kristallen te bestuderen die astronauten tijdens de Apollo-missies van het maanoppervlak meebrachten. In die kristallen, zirkoonkristallen genaamd, zit informatie over wanneer het oppervlak van de maan voor het eerst afkoelde en stolde. Dat moment markeert feitelijk de “geboorte” van de maan zoals we die nu kennen.
Voor het onderzoek in 2023 was de gangbare schatting een leeftijd van zo’n 4,42 miljard jaar. Die 40 miljoen jaar verschil klinkt klein, maar in de wetenschap is het een grote correctie. Het toont aan dat de vorming van de maan eerder plaatsvond in de geschiedenis van ons zonnestelsel dan gedacht.
Hoe is de maan ontstaan?
De meest ondersteunde theorie is de gigantische-inslagtheorie, ook wel de “Giant Impact”-theorie genoemd. Volgens deze theorie botste een planetaire object ter grootte van Mars, dat wetenschappers Theia noemen, met de vroege aarde. Die botsing was zo krachtig dat er een enorme wolk van puin, gas en gesmolten gesteente de ruimte in werd geslingerd. Dit materiaal klonterde in de loop van miljoenen jaren samen tot de maan.
Dit verklaart ook waarom de samenstelling van de maan sterk lijkt op die van de aardkorst. De maan is letterlijk voor een groot deel gemaakt van aardmateriaal. De inslagtheorie wordt breed gedragen door planeetwetenschappers en past goed bij de datering van 4,46 miljard jaar geleden.
Hoe meten wetenschappers de leeftijd van de maan?
De leeftijd van de maan wordt bepaald via radiometrische datering. Daarbij kijk je naar radioactieve elementen in gesteente. Die elementen vervallen in een bekend tempo naar andere elementen. Door te meten hoeveel er al vervallen is, kun je uitrekenen hoe oud het gesteente is.
Voor de maan zijn de zirkoonkristallen uit de Apollo-monsters bijzonder waardevol. Zirkoon is een mineraal dat alleen ontstaat als een oppervlak afgekoeld en gestold is. De ouderdom van die kristallen geeft dus een ondergrens aan: de maan was op dat moment al gevormd. Het werkelijke moment van ontstaan lag waarschijnlijk iets eerder, maar wetenschappers gebruiken dit als de meest betrouwbare maatstaf.
Wat betekent deze ouderdom voor ons begrip van het zonnestelsel?
Als de maan 4,46 miljard jaar oud is, dan vond de gigantische botsing die haar vormde plaats slechts zo’n 60 tot 100 miljoen jaar na het ontstaan van het zonnestelsel zelf. Dat geeft aan dat de vroege periode van ons zonnestelsel extreem turbulent was, met enorme botsingen tussen jonge planeten en planetaire brokstukken.
De maan heeft sindsdien een grote rol gespeeld in de omstandigheden op aarde. Ze stabiliseert de kanteling van de aardas, wat bijdraagt aan een stabiel klimaat over lange tijdschalen. Zonder de maan zou de aarde er waarschijnlijk heel anders uitzien.
De leeftijd van de maan, minstens 4,46 miljard jaar, is dus geen droge getallen. Het is een venster op de gewelddadige beginjaren van ons zonnestelsel en op de omstandigheden die leven op aarde uiteindelijk mogelijk maakten.
