De maan is geen lichtjaren van de aarde verwijderd, maar slechts een kleine fractie van één lichtjaar. De gemiddelde afstand van de maan tot de aarde is ongeveer 384.400 kilometer. Omgerekend naar lichtjaren is dat ongeveer 0,0000407 lichtjaar, oftewel iets meer dan vier honderdduizendste van een lichtjaar. In kosmische termen is de maan dus onze directe buur.
Hoeveel lichtjaar is de maan precies?
Een lichtjaar is de afstand die licht in één jaar aflegt in het vacuüm van de ruimte. Dat is precies 9.460.730.472.580.800 meter, ofwel ruim 9,46 biljoen kilometer. De maan staat op gemiddeld 384.400 kilometer van de aarde. Deel je die twee getallen op elkaar, dan kom je uit op ongeveer 0,0000000407 lichtjaar. Je schrijft dat ook wel als 4,07 × 10⁻⁸ lichtjaar.
Makkelijker te begrijpen is de afstand in lichttijd. Licht legt de afstand van de aarde naar de maan af in ongeveer 1,28 seconden. Je ziet de maan dus altijd zoals die er 1,28 seconden geleden uitzag. Ter vergelijking: licht van de zon doet er ruim 8 minuten over om de aarde te bereiken.
Waarom gebruik je lichtjaren niet voor de maan?
Lichtjaren zijn een handige eenheid voor afstanden tussen sterren en sterrenstelsels. Binnen ons zonnestelsel zijn de afstanden zo veel kleiner dat wetenschappers liever rekenen in kilometers of in astronomische eenheden (AE). Eén AE is de gemiddelde afstand van de aarde naar de zon, ongeveer 149,6 miljoen kilometer. De maan staat op slechts 0,00257 AE van de aarde. Voor de maan is de gewone kilometeraanduiding veruit het meest praktisch.
Een kort rekenvoorbeeld
Wil je zelf de omrekening doen? Dat kan eenvoudig:
- Afstand aarde naar maan: 384.400 km
- Afstand van één lichtjaar: 9.460.730.472.580,8 km (ruim 9,46 biljoen km)
- Berekening: 384.400 ÷ 9.460.730.472.580,8 = 0,0000000407 lichtjaar
- In wetenschappelijke notatie: 4,07 × 10⁻⁸ lichtjaar
Of nog anders uitgedrukt: je hebt ruim 24,6 miljoen maans-afstanden nodig om samen één lichtjaar te overbruggen.
De afstand tot de maan varieert
De maan beweegt niet in een perfecte cirkel om de aarde, maar in een lichte ellips. Dat betekent dat de afstand niet altijd hetzelfde is. Op het dichtste punt (perigeum) staat de maan op ongeveer 356.500 kilometer van de aarde. Op het verste punt (apogeum) is dat zo’n 406.700 kilometer. In lichtjaren maakt dat verschil maar een heel klein getal: de afstand schommelt dan tussen 3,77 × 10⁻⁸ en 4,30 × 10⁻⁸ lichtjaar. Voor dagelijks gebruik merk je dat verschil niet, maar het is de reden dat de maan soms iets groter of kleiner aan de hemel lijkt (het zogeheten supermaan-effect).
De maan staat dus op een afstand van ruwweg 0,00000004 lichtjaar van de aarde. Dat klinkt als een getal met veel nullen, maar in de ruimte is dit een verwaarloosbaar kleine stap. De dichtstbijzijnde ster na onze zon, Proxima Centauri, staat al op 4,24 lichtjaar. Lichtjaren zijn simpelweg te groot als maateenheid voor iets zo dichtbij als de maan.
