Een raket naar de maan reist met een snelheid van ongeveer 40.000 kilometer per uur op het moment van lancering. Tijdens de vlucht varieert die snelheid sterk: op het hoogste punt haalt een raket zo’n 39.000 tot 40.000 km/u, maar onderweg neemt de snelheid af door de zwaartekracht van de aarde. Pas als de raket dichter bij de maan komt, trekt de maanzwaartekracht hem weer sneller.
Apollo 11 bereikte tijdens de reis naar de maan een topsnelheid van ongeveer 40.000 km/u (omgerekend zo’n 25.200 mijl per uur). Toch deed de reis er ruim drie dagen over. Dat lijkt lang voor zo’n hoge snelheid, maar de maan is ook op een gemiddelde afstand van ongeveer 384.000 kilometer van de aarde. De combinatie van die enorme afstand en een snelheid die onderweg daalt, maakt de reistijd begrijpelijk.
Waarom de snelheid van een raket naar de maan onderweg verandert
Een raket vliegt niet met een vaste snelheid naar de maan. Vlak na de lancering is de snelheid het hoogst, omdat de motoren op volle kracht draaien om de zwaartekracht van de aarde te overwinnen. Zodra de motoren worden uitgeschakeld, neemt de snelheid af. De aarde trekt de raket namelijk nog altijd terug, zelfs op honderdduizenden kilometers afstand.
Ergens tussen de aarde en de maan ligt een punt waarop de zwaartekracht van de aarde en die van de maan elkaar in evenwicht zijn. Voorbij dat punt begint de maan de raket aan te trekken en neemt de snelheid weer toe. In de praktijk betekent dit dat een raket het langzaamst vliegt op het middelste deel van de route, en sneller wordt naarmate hij dichter bij de maan komt.
Hoeveel snelheid heb je nodig om de maan te bereiken?
Om de aardatmosfeer te verlaten, moet een raket minstens de zogenoemde ontsnappingssnelheid halen. Die bedraagt ongeveer 11,2 kilometer per seconde, ofwel ruim 40.000 km/u. Dat is de minimale snelheid om de aantrekkingskracht van de aarde volledig te overwinnen en de ruimte in te gaan.
Voor een vlucht naar de maan hoef je die maximale ontsnappingssnelheid niet per se exact te halen. Raketten die naar de maan vliegen volgen een zogenoemde transferbaan: een boogvormige vluchtroute die zorgvuldig is berekend zodat de raket precies op de goede plek aankomt waar de maan op dat moment is. Die route is efficiënter dan rechtstreeks “op de maan af vliegen”, en vraagt minder brandstof.
Vergelijking: Apollo 11 versus moderne raketten
Apollo 11 legde de reis naar de maan af in ongeveer 76 uur, zo’n drie dagen en vier uur. Met een afstand van gemiddeld 384.000 kilometer en een topsnelheid van 40.000 km/u kom je dan toch op meer dan drie dagen uit, omdat de snelheid onderweg sterk wisselt.
Moderne raketten, zoals de raketten die NASA ontwikkelt voor het Artemis-programma, zijn in theorie capabel om snellere routes te vliegen. Met krachtigere motoren en slimmere vluchtbanen zouden toekomstige missies de reis mogelijk in 24 uur of minder kunnen afleggen. Dat vraagt echter veel meer brandstof en is technisch complexer. Naar schatting rond 2026 en later zullen bemande maanmissies in het kader van Artemis hier meer duidelijkheid over geven.
Waarom duurt de reis ondanks de hoge snelheid toch zo lang?
De maan is met 384.000 kilometer afstand veel verder weg dan de meeste mensen zich voorstellen. Als je met 130 km/u over de snelweg zou rijden (en dat was fysiek mogelijk), zou je er meer dan 120 dagen over doen. Een raket die 40.000 km/u haalt, is dus ongeveer 300 keer sneller dan een auto op de snelweg. Toch kost het drie dagen.
Dat heeft ook te maken met de vluchtroute. Raketten vliegen geen rechte lijn naar de maan. Ze volgen een gebogen baan die rekening houdt met de beweging van de maan om de aarde. De maan legt namelijk zelf ook een flinke afstand af terwijl de raket onderweg is. De raket moet als het ware vooruitgericht worden: niet op de plek waar de maan nu is, maar op de plek waar de maan zal zijn als de raket aankomt.
De snelheid van een raket naar de maan is dus geen vast getal, maar een getal dat constant wisselt tussen lancering en landing. Het begint hoog, daalt in het midden van de reis, en neemt daarna weer toe. Wat gelijkblijft, is de enorme schaal van de reis: zelfs met ruim 40.000 km/u duurt het dagen om de maan te bereiken.
