De eerste raket die succesvol mensen naar de maan bracht, was de Saturn V, de enorme draagraket die de Apollo 11-missie op 16 juli 1969 van de aarde lanceerde. Op 20 juli 1969 landde de maanlander op het maanoppervlak, en astronaut Neil Armstrong zette als eerste mens voet op de maan. Dit was het resultaat van jaren ontwikkeling, mislukte pogingen en intense concurrentie tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie.
De Saturn V: de raket achter de eerste maanvlucht
De Saturn V was op het moment van zijn lancering de krachtigste raket die ooit gebouwd was. Hij was ruim 110 meter hoog, woog bij lancering bijna 3 miljoen kilogram en bestond uit drie trappen die elk na gebruik werden losgegooid. De eerste trap zorgde voor de initiële stuwkracht om de atmosfeer te verlaten, de tweede bracht de raket verder de ruimte in, en de derde gaf de Apollo-capsule de snelheid die nodig was om richting de maan te vliegen.
De raket werd ontwikkeld door NASA, mede onder leiding van de Duitse raketingenieur Wernher von Braun. Het ontwerp was bedoeld om zwaar vracht, in dit geval een maanlander en een bemanningsmodule, naar de maan te brengen en de bemanning veilig terug te krijgen. De Apollo 11-missie was de zevende bemande vlucht met de Saturn V, maar de eerste waarbij een maanlanding het doel was.
Eerdere raketten die de maan als doel hadden
Voor de Saturn V waren er al raketten naar de maan gestuurd, maar zonder mensen aan boord. De Sovjet-Unie was hierin zelfs eerder. In september 1959 bereikte de Sovjet sonde Luna 2 als eerste door mensen gemaakt object het maanoppervlak. Het was geen zachte landing, maar een harde botsing met de maan. Luna 2 werd gelanceerd met een Vostok-raket, een draagraket die ook voor de eerste bewoonde ruimtevluchten van de Sovjet-Unie werd gebruikt.
De Amerikanen volgden met hun eigen onbemande programma’s, zoals Ranger en Surveyor, om de maan in kaart te brengen en te testen of een landing mogelijk was. Die missies gebruikten kleinere draagrakets, zoals de Atlas-Agena en de Atlas-Centaur. Geen van deze raketten was krachtig genoeg om mensen naar de maan te brengen.
Waarom de eerste raket naar de maan zo bijzonder was
Het sturen van een raket naar de maan stelt heel andere eisen dan een vlucht in een lage baan om de aarde. De afstand tot de maan bedraagt gemiddeld zo’n 384.000 kilometer. Een raket heeft daarvoor enorm veel brandstof nodig, maar datzelfde brandstof maakt de raket ook zwaarder, wat weer meer stuwkracht vereist. Ingenieurs noemen dit de tirannie van de raketformule: meer gewicht vraagt meer stuwkracht, wat meer brandstof vraagt, wat meer gewicht geeft.
De Saturn V loste dit op met het meertrapssysteem. Elke trap werd na gebruik losgegooid, zodat de raket steeds lichter werd onderweg. Alleen de Apollo-capsule met de drie astronauten en de maanlander hoefde de maan daadwerkelijk te bereiken. De maanlander zelf zette de astronauten op de maan af, waarna alleen het bovenste deel opsteeg om terug te koppelen aan de commandocapsule.
Apollo 11 en de landing op 20 juli 1969
De Apollo 11-missie duurde in totaal ruim acht dagen. Na de lancering op 16 juli 1969 duurde de vlucht naar de maan zo’n vier dagen. Neil Armstrong en Buzz Aldrin daalden af in de maanlander, die de naam Eagle droeg, terwijl Michael Collins in de commandocapsule om de maan bleef cirkelen. Armstrong betrad het maanoppervlak op 20 juli 1969, gevolgd door Aldrin. Ze brachten ruim twee uur buiten de lander door, verzamelden maanstenen en plantten een Amerikaanse vlag.
De terugvlucht verliep zonder grote problemen. Op 24 juli 1969 landde de commandocapsule in de Stille Oceaan, waar de drie astronauten door de Amerikaanse marine werden opgepikt. Het was de eerste keer in de geschiedenis dat mensen de maan hadden bezocht én veilig waren teruggekeerd.
De Saturn V bleef de raket waarmee alle bewoonde maanvluchten werden uitgevoerd. In totaal landden twaalf mensen op de maan, allemaal tijdens Apollo-missies tussen 1969 en 1972. Daarna werd het programma stopgezet. Tot op de dag van vandaag is geen andere raket er ooit in geslaagd mensen naar de maan te brengen.
