Astronauten eten in de ruimte gewoon drie maaltijden per dag, maar de inhoud van hun bord ziet er heel anders uit dan thuis. Omdat voedsel in gewichtloosheid alle kanten op zweeft, zijn de meeste gerechten speciaal verpakt, gevriesdroogd of kant-en-klaar. Denk aan maaltijden in zakjes, tortilla’s als broodvervanger en zelfs chocola en snoep voor tussendoor.
Hoe wordt ruimtevoedsel bereid?
De meeste maaltijden die astronauten in de ruimte eten, zijn gevriesdroogd of thermisch verwerkt. Bij gevriesdroogd eten is al het vocht onttrokken, waarna de astronaut water toevoegt via een speciaal mondstuk. Thermisch verwerkte maaltijden zijn al volledig gegaard en hoeven alleen opgewarmd te worden. In het ruimtestation hangt een oven, maar die werkt anders dan op aarde: er is geen convectie in gewichtloosheid, dus warmte verspreidt zich niet op de normale manier.
Normaal brood is verboden aan boord van het internationale ruimtestation (ISS). Kruimels zijn in gewichtloosheid levensgevaarlijk: ze kunnen in apparatuur terechtkomen, in ogen of longen. Astronauten eten daarom tortilla’s, die geen kruimels maken en makkelijk in één hand te houden zijn.
Wat eten astronauten in de ruimte: een typisch dagmenu
Een standaarddag op het ISS ziet er culinair gezien ongeveer zo uit:
- Ontbijt: havermout, scrambled eggs uit een zakje, vruchtensap of koffie
- Lunch: tortilla met tonijn of kip, groenten, soep uit een zakje
- Avondeten: rijst met vlees, pasta of een complete maaltijd in zakjes
- Tussendoor: noten, chocola, koek, snoep, limonade
Het menu is niet voor iedereen hetzelfde. Elke astronaut mag persoonlijke voorkeuren doorgeven en nationale gerechten worden meegenomen. Russische kosmonauten eten bijvoorbeeld borsjtsjsoep, terwijl Japanse astronauten soms sushi-achtige gerechten aan boord krijgen. NASA werkt samen met voedingstechnologen om maaltijden te ontwikkelen die smakelijk, veilig en voedzaam zijn voor langere missies.
Drinken in de ruimte
Drinken is in gewichtloosheid een uitdaging. Vloeistoffen vormen bolletjes die door de lucht zweven. Astronauten drinken daarom altijd uit afgesloten zakjes of speciale flessen met een rietje dat je dichtknijpt na elk slokje. Koffie en thee zijn beschikbaar, maar ook hier geldt: altijd uit een gesloten verpakking. Er zijn zelfs speciale espressomachines ontwikkeld voor gebruik in de ruimte, zoals de ISSpresso, die door het Italiaanse ruimteagentschap ESA aan boord werd gebracht.
Zout, kruiden en smaak in de ruimte
Eten smaakt anders in de ruimte, en dat is geen verbeelding. Door de gewichtloosheid stroomt er meer vocht naar het hoofd, vergelijkbaar met een verstopte neus. Daardoor is de reuk en smaakbeleving verminderd. Astronauten hebben daardoor vaak voorkeur voor sterker gekruide of pittigere gerechten. Los zout of peper strooien kan niet: de korrels zweven weg. Kruiden en smaakmakers worden aangeboden als vloeistof in kleine flesjes.
Vers voedsel: een luxe aan boord
Verse groenten en fruit zijn zeldzaam op het ISS. Bij elke bevoorradingsmissie worden kleine hoeveelheden vers voedsel meegestuurd, zoals appels, wortels of tomaten. Die worden snel opgegeten, want bewaren is nauwelijks mogelijk zonder koeling voor verse producten. Er lopen experimenten waarbij astronauten zelf kleine hoeveelheden sla of andere groenten kweken aan boord. Dat is wetenschappelijk interessant, maar levert nog lang niet genoeg op voor dagelijkse maaltijden.
Voeding en gezondheid op langere missies
Op korte missies is voeding relatief eenvoudig te regelen. Bij langere missies, zoals een vlucht naar Mars die jaren kan duren, wordt het een stuk lastiger. Vitamines en mineralen breken af in de verpakking naarmate de tijd verstrijkt. NASA onderzoekt actief hoe voedsel langer voedzaam en smakelijk te houden is, en of astronauten op een Mars-missie voldoende zelf kunnen verbouwen.
Wat astronauten eten in de ruimte is dus veel gevarieerder dan je zou denken: van gevriesdroogde maaltijden en tortilla’s tot chocola en espresso. De technologie erachter is doordacht, maar het comfort van een gewone maaltijd thuis is voor astronauten wel degelijk iets om naar uit te kijken bij terugkomst.
