Een astronaut reist naar de ruimte om daar wetenschappelijk onderzoek te doen, systemen te beheren en de aarde te verkennen vanuit een uniek perspectief. Het is een beroep dat veel verder gaat dan alleen vliegen: een astronaut doet van alles, van experimenten uitvoeren in gewichtloosheid tot het repareren van apparatuur buiten het ruimtestation.
Wat is een astronaut precies?
Een astronaut is een speciaal getrainde professional die de ruimte in gaat. In Nederland en Europa spreken we ook wel van een ruimtevaarder. In Rusland heet diezelfde persoon een kosmonaut, en in China een taikonaut. De naam verschilt, maar het werk lijkt sterk op elkaar.
Astronauten werken vaak voor ruimtevaartorganisaties zoals de Amerikaanse NASA of de Europese ESA. Ze worden jarenlang getraind voordat ze ook maar één keer opstijgen. Die training omvat van alles: technische kennis, medische vaardigheden, het leren vliegen van vliegtuigen en het oefenen in zwembaden die de gewichtloosheid in de ruimte nabootsen.
Wat doet een astronaut in de ruimte?
Tijdens een missie verblijft een astronaut meestal op het Internationaal Ruimtestation, ook wel de ISS genoemd. Daar zijn de dagen goed gevuld. Dit zijn de belangrijkste taken aan boord:
- Wetenschappelijke experimenten uitvoeren in microzwaartekracht, zoals onderzoek naar hoe het menselijk lichaam reageert op gewichtloosheid.
- De systemen van het ruimtestation bedienen en controleren, zoals de luchtcirculatie, de energievoorziening en de communicatieapparatuur.
- Nieuwe onderdelen van het station activeren en testen.
- Ruimtewandelingen maken om reparaties uit te voeren aan de buitenkant van het station.
- Foto’s en video’s maken van de aarde en van het heelal voor wetenschappelijke doeleinden.
- Dagelijks sporten om spierverlies door de gewichtloosheid tegen te gaan.
Een werkdag op de ISS duurt gemiddeld zo’n tien uur, inclusief sport en maaltijden. In de vrije tijd mogen astronauten uitrusten, lezen of video’s bellen met familie op aarde.
Hoe ziet een dag op het ruimtestation eruit?
Het leven in de ruimte vraagt om veel discipline. Alles is anders dan op aarde: slapen doe je vastgemaakt met riemen zodat je niet wegdrijft, en douchen bestaat niet zoals wij dat kennen. Water gedraagt zich in gewichtloosheid als zwevende bollen, dus wassen gaat met vochtige doekjes.
Voedsel komt in speciale verpakkingen mee. Veel gerechten zijn gedroogd of voorverpakt. Astronauten kunnen ze opwarmen aan boord. Eten en drinken moeten ze goed vasthouden, anders drijven kruimels of druppels door de lucht en dat kan problemen geven met apparatuur.
Elke dag is er ook tijd ingeruimd voor sport. Astronauten gebruiken speciale fietsapparaten en loopbanden om hun spieren en botten sterk te houden. Zonder training zou het lichaam na een paar maanden in de ruimte ernstig verzwakken.
Wat doet een astronaut als hij niet in de ruimte is?
De meeste astronauten brengen het grootste deel van hun carrière niet in de ruimte door. Tussen missies in werken ze gewoon op aarde. Ze helpen bij het plannen van toekomstige missies, ondersteunen collega-astronauten die op dat moment in de ruimte zijn en werken mee aan het oplossen van technische problemen.
Ook geven ze lezingen, bezoeken ze scholen en vertegenwoordigen ze hun ruimtevaartorganisatie bij evenementen. Daarnaast blijven ze trainen om fit en klaar te blijven voor een volgende missie. Een astronaut is dus ook buiten de ruimte volop aan het werk.
Welke opleiding en eisen heb je nodig?
Astronaut worden is geen gemakkelijke weg. Ruimtevaartorganisaties stellen hoge eisen aan kandidaten. In het algemeen gelden de volgende vereisten:
- Een afgeronde universitaire studie, bij voorkeur in een technische, wetenschappelijke of medische richting.
- Relevante werkervaring, vaak als ingenieur, piloot of wetenschapper.
- Een uitstekende lichamelijke en geestelijke gezondheid.
- Goede sociale vaardigheden, want je werkt maandenlang nauw samen met een kleine groep mensen op een beperkte ruimte.
De selectieprocedure is zwaar en duurt lang. Bij ESA solliciteren er bij elke ronde tienduizenden mensen op een handvol plekken. Na selectie volgt een basisopleiding van meerdere jaren voordat iemand ook daadwerkelijk de ruimte in mag.
Zo bijzonder is het beroep
Een astronaut staat voor een combinatie van wetenschap, techniek, moed en doorzettingsvermogen. Van experimenteren in gewichtloosheid tot ruimtewandelingen en het plannen van missies op aarde: het werk is enorm gevarieerd. Voor wie van ruimtevaart droomt, is het goed om te weten dat de weg ernaartoe lang is, maar dat het beroep van astronaut één van de meest unieke ter wereld is.
Veelgestelde vragen
Hoe lang verblijft een astronaut in de ruimte?
Een missie op het Internationaal Ruimtestation duurt meestal zo’n zes maanden. Sommige astronauten blijven langer, soms tot bijna een jaar, als onderdeel van speciaal onderzoek naar de effecten van lange ruimtereizen op het lichaam.
Wat doet een astronaut om fit te blijven in de ruimte?
Om fit te blijven in de ruimte sporten astronauten elke dag, meestal zo’n twee uur. Ze gebruiken speciale apparatuur zoals een loopband en een hometrainer die zijn aangepast aan de gewichtloosheid. Zonder dagelijkse training zouden spieren en botten snel verzwakken.
Spreken astronauten op het ruimtestation één taal met elkaar?
Op het Internationaal Ruimtestation werken astronauten uit verschillende landen samen. De voertalen zijn Engels en Russisch. Alle astronauten leren beide talen als onderdeel van hun training, zodat de communicatie aan boord soepel verloopt.
Wat gebeurt er na de terugkeer van een astronaut op aarde?
Na terugkeer op aarde heeft een astronaut tijd nodig om te herstellen. Het lichaam moet opnieuw wennen aan de zwaartekracht. Lopen en staan gaat de eerste dagen moeizaam. Er volgt een uitgebreid medisch programma om te controleren hoe het lichaam de ruimtereis heeft verwerkt.
